Hoe hard is een festival? Zo beschermt u uw gehoor op een festivaldag

Een festivaldag duurt al snel acht tot twaalf uur. Uw oren staan al die tijd aan, ook aan de bar en tussen de podia door. Hieronder leest u hoe hard een festival echt is, welke geluidsnorm er in Vlaanderen en Brussel geldt, wat gratis oordopjes wel en niet doen, en welke oordoppen u de hele dag in houdt.

Hoe hard is een festival werkelijk?

Of geluid schade doet, hangt af van hoe hard het is en hoe lang u erin staat. Een veelgebruikte rekenregel neemt 80 dB(A) gedurende 8 uur als veilige dagdosis. Elke 3 dB meer betekent twee keer zoveel geluidsenergie, en halveert dus de tijd die u veilig in dat geluid kunt staan.

In een festivaltent en voor de hoofdpodia staat het geluid vaak rond de 100 dB. Vlaamse festivals mogen gemiddeld over een uur niet boven de 100 dB(A) gaan, maar vlak bij de speakers kan het op momenten harder zijn. Zo ziet dat er in tijd uit:

Volgens de rekenregel van 80 dB(A) gedurende 8 uur, met halvering per 3 dB. Het zijn richtwaarden: het echte niveau verschilt per plek op het terrein. Meer voorbeelden vindt u in hoeveel decibel is schadelijk.

Een veelgehoorde gedachte is dat het buiten wel meevalt, omdat het geluid alle kanten op kan. Dat klopt maar deels. In open lucht is de belasting gemiddeld lager dan in een zaal, maar staat u een uur dicht bij de speakers, dan is het verschil met een concertzaal klein. En een festival duurt geen uur, maar een hele dag.

Is er een geluidsnorm voor festivals?

Ja. In Vlaanderen staat de geluidsnorm voor muziekactiviteiten in VLAREM II, de Vlaamse milieuwetgeving. Voor festivals in open lucht en in tenten moet de organisator vooraf de toelating van de gemeente hebben, en het geluid mag nooit boven 100 dB(A) gaan, gemiddeld over 60 minuten. Daaronder gelden er stappen:

• Tot 85 dB(A), gemiddeld over 15 minuten, is de standaardnorm.
• Tussen 85 en 95 dB(A) moet het geluidsniveau continu gemeten worden en zichtbaar zijn, of er hangt een geluidsbegrenzer.
• Tussen 95 en 100 dB(A), gemiddeld over 60 minuten, moet de organisator het niveau continu meten en registreren en krijgen alle bezoekers gratis oordopjes voor eenmalig gebruik.
• Boven 100 dB(A) is verboden.

In Brussel gelden sinds 2018 vergelijkbare regels met drie categorieën. In de zwaarste categorie, tussen 95 en 100 dB(A), horen daar ook pictogrammen, een display met registratie, oordopjes en een rustzone onder 85 dB(A) bij.

Ook binnen die regels is het hard genoeg voor gehoorschade: bij 100 dB zit u na zo’n 5 minuten aan uw dagdosis. Een norm beschermt u dus tegen uitschieters, niet tegen een lange dag. Gehoorbescherming blijft nodig, ook op een festival dat zich netjes aan de regels houdt.

Waarom gehoorschade sluipend ontstaat

Gehoorschade doet geen pijn en gaat niet met een klap. Harde geluiden beschadigen de haarcellen in uw binnenoor, en die groeien niet terug. Het begint geleidelijk: u verstaat mensen in een druk café iets minder goed, of bepaalde hoge tonen komen niet meer door. Omdat het per festival om een klein beetje gaat, merkt u het pas als er al iets weg is. Hoorapparaten kunnen versterken, maar niet herstellen.

Bijna iedereen kent de piep of het suizen als u thuiskomt en het stil is. Dat is een teken dat uw oren overbelast zijn. Meestal trekt het binnen een dag weg. Blijft het geluid, dan heet dat tinnitus. Hoe lang die piep normaal duurt en wanneer u naar de huisarts gaat, leest u in een piep in uw oor na het uitgaan.

Gratis oordopjes op festivals: wat hebt u eraan?

Op Vlaamse festivals die tussen 95 en 100 dB(A) spelen, zijn gratis oordopjes verplicht. U krijgt ze bijvoorbeeld aan de ingang, de infostand, de EHBO-post of de bar. Dat zijn meestal schuimdopjes of eenvoudige universele dopjes. Ze zijn veel beter dan niets, maar ze schieten op een paar punten tekort:

• Ze worden vaak niet goed ingebracht. Een schuimdopje moet u oprollen en diep in uw gehoorgang laten uitzetten. Zit het half, dan dempt het nauwelijks en geeft het een vals gevoel van veiligheid.
• De muziek klinkt dof. Schuim dempt de hoge tonen veel sterker dan de bassen. Daardoor verstaat u uw vrienden slecht, en dat is de belangrijkste reden dat mensen ze na een halfuur weer uitdoen.
• U moet ze eerst vinden. Op een groot terrein is die zoektocht voor veel bezoekers het moment waarop ze besluiten dat het ook wel zonder kan.

Neem dus altijd zelf iets mee, en zie de gratis dopjes als reserve.

Filterdoppen of oordoppen op maat?

Filterdoppen werken anders dan schuim. Er zit een akoestisch filter in dat het volume over de hele breedte verlaagt, zodat de muziek in balans blijft. U hoort ze zoals ze bedoeld is, alleen zachter, en gesprekken blijven verstaanbaar. Gaat u een keer per jaar naar een festival, dan is een universele filterdop van de apotheek of uit de winkel een redelijke eerste stap.

Gaat u vaker, of speelt u zelf, dan zijn festival oordopjes op maat de betere keuze. Ze worden gemaakt naar een afdruk van uw oren en sluiten daardoor echt af: bij een universele dop die net niet goed zit, lekt geluid langs de rand naar binnen en haalt u de opgegeven demping niet. En ze blijven zitten zonder te drukken, ook na tien uur.

Bij Audinc maken we ze in ons eigen 3D-lab. De aanmeting duurt ongeveer vijf minuten; voor de hele afspraak plannen we twintig minuten in, zodat u rustig demo’s kunt bekijken en uw kleur kunt kiezen. De productietijd is 15 werkdagen, met spoed als het krap wordt. U krijgt minimaal 2 jaar garantie en een comfortgarantie van 6 maanden, en bij goed onderhoud gaan ze vier tot vijf jaar mee. Bent u lid van CM, VNZ, NZVL, LM of Partenamut, dan krijgt u € 25 tot € 60 per paar terug via uw mutualiteit. Meer over de verschillende filters leest u bij oordoppen voor muziek.

Praktische tips voor de festivaldag

• Doe ze in voor u het terrein op loopt. Niet pas als het te hard voelt: dan hebt u de eerste belasting al te pakken.
• Houd afstand tot de speakers. Een plek iets verder naar achteren of opzij scheelt al snel meerdere decibels, en dus een veelvoud aan veilige tijd.
• Neem pauzes. Een kwartier op een rustige plek geeft uw oren rust. Plan die tussen de acts die u toch niet wilde zien.
• Houd ze in bij uw favoriete act. Net dan is de verleiding het grootst om ze even uit te doen. Met een muziekfilter mist u niets.
• Slaapt u op de camping? Neem daarvoor aparte slaapdoppen mee. Die dempen zoveel mogelijk en zijn gemaakt om op te liggen.

Gaat u ook naar carnaval of andere meerdaagse feesten? Daar gelden dezelfde regels; lees onze tips voor oordoppen met carnaval.

Verzorging en verlies voorkomen

Bewaar uw oordoppen in het bijgeleverde etui aan uw sleutelbos of in uw tas, niet los in uw broekzak: daar raakt u ze kwijt en verzamelen ze pluis. Maak ze na een festival schoon met een reinigingsspray die het materiaal niet aantast en laat ze drogen voor u ze opbergt, zodat het filterkanaal open blijft.

Toch kwijtgeraakt? Hebt u bij de aanmeting onze waarborgregeling afgesloten (€ 13), dan bent u vanaf de aanmeetdatum een jaar verzekerd tegen verlies en betaalt u voor een vervangende set alleen het eigen risico: € 25 bij een aankoopprijs tot en met € 128,95, € 35 tot en met € 159,95 en daarboven 30% van de aankoopprijs. Dat meldt u via het waarborgformulier; de voorwaarden staan in ons servicebeleid. Wat u zonder waarborg kunt doen, leest u in oordopjes kwijt.

FestivalseizoenFestival oordopjes op maatBekijk de filters en modellen, en plan uw aanmeting minstens vier weken voor uw eerste festival. Bekijk de opties

Bronnen

• Departement Omgeving Vlaanderen: Geluidsnormen voor muziekactiviteiten (VLAREM II, art. 5.32.2.2bis en hoofdstuk 6.7; maximaal 100 dB(A) LAeq,60min, gratis oordopjes tussen 95 en 100 dB(A))
• Leefmilieu Brussel: Versterkt geluid verspreiden: de regels en vereiste vergunningen (besluit van 26 januari 2017, van kracht sinds februari 2018)