Gehoorbescherming in de kinderopvang: oordoppen voor kinderbegeleiders

Bij gehoorschade op het werk denkt u niet meteen aan een kinderdagverblijf. Toch noemt het Nederlandse Arboportaal van de overheid kinderdagverblijven in één adem met zwembaden en turnzalen als plekken waar soms schadelijk geluid voorkomt. Huilende baby’s, gillende peuters, blokken op een harde vloer en een ruimte die galmt: op het einde van de dag hoort u het nog na.

In dit artikel leest u hoe luid het in de groep kan zijn, wat uw werkgever moet doen en welke gehoorbescherming werkt als u de kinderen wilt blijven horen.

Hoe luid is het in de kinderopvang?

In een Zweeds onderzoek droegen 101 medewerkers van 17 kinderdagverblijven een geluidsmeter op het lichaam. Gemiddeld kwamen ze uit op bijna 71 dB(A). Dat is onder de wettelijke ondergrens van 80 dB(A), maar het geluid schommelde sterk en was luider naarmate er meer kinderen in de groep waren. Het gehoor van de medewerkers was op de geteste frequenties slechter dan dat van een vergelijkingsgroep zonder lawaai op het werk, en ongeveer 31% had last van oorsuizen. De stemmen van de kinderen vonden ze het meest storend (Sjödin e.a., 2012).

Het gemiddelde vertelt dus niet alles. Een kind dat vlak bij uw oor gilt, een groep peuters in een galmende ruimte of een drukke namiddag in de buitenschoolse opvang: op zulke momenten komt het geluid ver boven dat gemiddelde uit. Hoe luid het bij u is, hangt af van de groepsgrootte, de ruimte en de leeftijd van de kinderen.

Een snelle toets uit de checklist geluidshinder van Kinderopvang Werkt, het Nederlandse kennisplatform voor de kinderopvang: moet u uw stem verheffen om een collega op een meter afstand te verstaan? Dan is dat een teken dat het geluid schadelijk kan zijn, en is het tijd om uit te zoeken hoe luid het precies is.

Hoe lang u veilig in een bepaald geluidsniveau kunt werken, ziet u hieronder. Bij elke 3 dB erbij halveert de veilige tijd.

Wat moet uw werkgever doen?

Ook in de kinderopvang gelden de regels van de Codex over het welzijn op het werk. De werkgever moet in de risicoanalyse nagaan of lawaai een risico vormt. Kan het geluid boven 80 dB(A) uitkomen, dan wordt de blootstelling beoordeeld en zo nodig gemeten. Daarvoor doet de werkgever een beroep op zijn interne of externe dienst voor preventie en bescherming op het werk.

• Vanaf 80 dB(A) stelt de werkgever passende, naar behoren aangemeten gehoorbescherming ter beschikking en zorgt hij voor voorlichting en opleiding over de risico’s. U valt dan ook onder het verplichte gezondheidstoezicht van de arbeidsarts, met een gehoortest.
• Vanaf 85 dB(A) is dragen verplicht en stelt de werkgever een actieprogramma op om het lawaai te verminderen.
• 87 dB(A) is de grenswaarde in het oor, met de gehoorbescherming in. Daar mag het nooit boven komen.

Dat staat in de Codex over het welzijn op het werk, boek V, titel 2 (Lawaai), onder meer in artikel V.2-14, V.2-19 en V.2-22 tot en met V.2-26. Het Comité voor preventie en bescherming op het werk, of zonder Comité de vakbondsafvaardiging of de medewerkers zelf, wordt geraadpleegd over de keuze van de gehoorbescherming (artikel V.2-21).

Blijft het geluid onder 80 dB(A), dan is er geen plicht. Toch kan gehoorbescherming dan aangenaam zijn, bijvoorbeeld als een dag in het rumoer u uitput of als u al last hebt van oorsuizen. Meer over de regels, zoals wie wat betaalt, leest u in wanneer is gehoorbescherming verplicht.

Eerst het geluid zelf: wat helpt in de groep?

Ook de Codex zegt het: eerst het lawaai bij de bron aanpakken, dan pas gehoorbescherming (artikel V.2-13). In de kinderopvang zit veel winst in de ruimte en in de dagindeling. De Nederlandse checklist van Kinderopvang Werkt noemt onder meer:

• Minder galm. Een nagalmtijd van 0,5 tot 0,7 seconde is ideaal, langer dan 1 seconde is te veel. Geluidsabsorberend materiaal op het plafond, aan de wanden en onder de tafels helpt.
• Stiller speelgoed. Vervang lawaaierig speelgoed en leg vloerkleden waar kinderen met hard speelgoed spelen.
• Ritme in de dag. Plan momenten waarop kinderen zich mogen uitleven, het liefst buiten of in een ruimte die daarvoor geschikt is, en momenten waarop het rustig is.
• Zelf het goede voorbeeld geven. Praat rustig en niet te luid, en laat een kind naar u toe komen als het u iets wil vertellen.
• Geluid van buiten de groep. Schuifwanden tussen groepen houden weinig geluid tegen. Zet de radio zachter en telefoneer niet in de groep.

Dat maakt echt verschil, maar een groep peuters blijft een groep peuters. Gehoorbescherming is dan een aanvulling, vooral op de drukste momenten van de dag.

Hoort u de kinderen nog met oordoppen?

Dat is de grootste zorg, en terecht: u wilt een kind dat zacht praat of een baby die wakker wordt niet missen. Een oordop die alles dichtzet, is in de kinderopvang dus geen goed idee. Wegwerpdopjes van schuim dempen vaak meer dan nodig en vooral de hoge tonen, waardoor stemmen dof klinken.

Met een licht filter dat vrij vlak dempt, hoort u de kinderen wel. De Pure Tones Work dempt lage, midden- en hoge tonen bijna even sterk. Stemmen klinken daardoor natuurlijk, alleen zachter, terwijl het gegil en de galm minder hard binnenkomen.

Weet u nog niet welk filter past? In de eerste 3 maanden na levering wisselt u het gratis om voor een lichtere of zwaardere variant. De Pure Tones Work is van zachte siliconen met een anti-allergische coating en zit ook na een hele werkdag nog comfortabel. Losse prijs: € 131,40 per persoon exclusief btw; voor groepen werken we met staffelprijzen.

Twee praktische tips. Berg uw oordoppen na gebruik op in het etui en buiten het bereik van de kinderen, want het zijn kleine onderdelen. En maak ze regelmatig schoon met lauw water; hoe u dat doet, leest u in oordoppen schoonmaken.

Bent u zelf snel overprikkeld door geluid? Dan helpen oordoppen ook buiten het werk. Kijk op onze pagina over oordoppen tegen overprikkeling.

Aanmeten op locatie

Vanaf 3 personen komen we naar uw kinderopvang om aan te meten. We maken van elke medewerker een afdruk van het oor en adviseren per groep welk filter past. Daarna maken we de oordoppen in 15 werkdagen. Bij de levering meten we met een audiotest hoeveel de oordoppen bij elke medewerker werkelijk dempen.

Wilt u eerst weten hoe luid het echt is? Met een geluidsmeting brengen we het geluid per groep in kaart. Dat kunnen we combineren met gehoortesten op locatie en een toolboxmeeting waarin het team leert waarom en hoe ze hun gehoor beschermen. Het wettelijke gezondheidstoezicht blijft wel de taak van de arbeidsarts. Gaat het om één of twee personen, dan kan het aanmeten in een van onze vestigingen in Antwerpen, Brussel, Essen, Gent, Kortrijk of Roeselare.

U hebt 6 maanden comfortgarantie: zitten de oordoppen niet goed, dan passen we ze aan. Alle opties voor werk ziet u op gehoorbescherming voor werk.

Werkt u in het onderwijs? Lees dan ons artikel over gehoorbescherming voor leerkrachten en turnleraren. In ons overzicht van beroepen met een hoog risico op gehoorschade ziet u hoe de kinderopvang zich verhoudt tot andere sectoren.

Aanmeten op locatie · vanaf 3 personenGehoorbescherming voor uw teamVertel ons om hoeveel medewerkers en welke locatie het gaat. U krijgt een offerte met advies per groep en staffelprijzen. Offerte aanvragen

Bronnen

• FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg: Lawaai en Codex over het welzijn op het werk, boek V, titel 2 (Lawaai) (pdf)
• Arboportaal (Nederland): Geluid
• Kinderopvang Werkt (Nederland): Checklist geluidshinder in de kinderopvang (pdf)
• Sjödin F. e.a. (2012): Noise exposure and auditory effects on preschool personnel, Noise & Health 14(57), 72–82