Op het werk

Beroepen met hoog risico op gehoorschade (+ dB per werkplek)

Audinc 3 mei 2021 laatst bijgewerkt 25 okt 2026
Beroepen met hoog risico op gehoorschade (+ dB per werkplek)

Lawaaidoofheid is een erkende beroepsziekte. Lees welke beroepen het meeste risico lopen, hoe luid het per werkplek is en wat u doet als u door uw werk slechter gaat horen.

Een goed gehoor is onbetaalbaar, goede gehoorbescherming niet

Te veel en te luid lawaai op uw werk kan uw gehoor blijvend beschadigen. Lawaaidoofheid is in België een erkende beroepsziekte, waarvoor Fedris, het federaal agentschap voor beroepsrisico’s, de aanvragen behandelt.

In de praktijk komt gehoorschade door werk waarschijnlijk vaker voor dan wordt gemeld, omdat veel mensen hun gehoorprobleem niet meteen in verband brengen met hun werk. In dit artikel leest u welke beroepen het meeste risico lopen, hoe luid het per werkplek is en wat u doet als u merkt dat u slechter hoort.

80 dB(A)

over een werkdag van 8 uur: daar begint het risico op blijvende schade, en het verplichte gezondheidstoezicht.

85 dB(A)

vanaf dit niveau is het dragen van gehoorbescherming verplicht (Codex over het welzijn op het werk).

87 dB(A)

de grenswaarde in het oor, mét gehoorbescherming. Die mag nooit overschreden worden.

Hoe ontstaat gehoorschade door lawaai?

Geluid is een trilling in de lucht: een snelle verandering van luchtdruk. In uw binnenoor zetten kleine haarcellen, ook wel trilhaartjes genoemd, die trillingen om in signalen voor uw hersenen. Bij te veel geluid raken die haarcellen overbelast en uiteindelijk beschadigd. Ze geven dan geen of verkeerde informatie door, waardoor u slechter hoort of een piep of ruis hoort. Die schade is niet te herstellen.

Na een dag in luid lawaai kan uw gehoor tijdelijk minder zijn, met een dof gevoel of een piep in uw oor. Bij af en toe zo’n dag herstelt het gehoor zich meestal. Wordt u er vaak aan blootgesteld, dan kan de schade blijvend worden. Dat gaat bijna altijd geleidelijk, waardoor u het pas merkt als er al veel verloren is. Ouder worden speelt ook mee, maar lawaai is de oorzaak die u kunt voorkomen.

Welke beroepen lopen het meeste risico?

Hoe vaak gehoorschade voorkomt, hangt sterk af van de sector. In de bouw en de industrie zijn de problemen bekend, onder meer door het gebruik van zware machines. Maar bij veel andere beroepen is het risico er ook, en daar wordt de schade vaak niet direct in verband gebracht met het werk. Beroepen met hoge geluidsniveaus zijn onder andere:

  • bouwvakkers
  • metaal- en houtbewerkers
  • politie en defensie
  • landbouwers
  • vrachtwagen- en heftruckchauffeurs
  • muzikanten en dj’s

Schadelijk lawaai komt ook voor op minder voor de hand liggende plekken, zoals kinderdagverblijven, recreatiecentra, zwembaden en turnzalen. Leerkrachten lichamelijke opvoeding lopen risico als ze lesgeven in sporthallen met een slechte akoestiek. Het piepen van sportschoenen, stuiterende ballen, fluitjes, hockeysticks en een hele groep roepende kinderen zorgen samen voor veel lawaai. Doordat grote, hoge zalen vaak zijn afgewerkt met harde materialen, galmt het geluid lang na. In het onderwijs lopen ook leerkrachten in technische richtingen en zwemleerkrachten meer risico. Meer daarover leest u in ons artikel over gehoorbescherming voor leerkrachten en turnleraren.

Ook wie in de horeca werkt, bijvoorbeeld in een druk café, een club of op een festival, heeft een verhoogd risico. In Vlaanderen mag het muziekniveau voor bezoekers volgens VLAREM II tot 100 dB(A) gaan, gemiddeld over 60 minuten; vanaf 95 dB(A) moeten bezoekers gratis oordopjes krijgen. Voor wie daar een hele avond werkt, is dat nog altijd ver boven 80 dB(A). Lees meer over gehoorbescherming in het nachtleven en de horeca. In de bewaking komt daar nog bij dat u via een portofoon moet blijven communiceren; daarvoor bestaan portofoonoortjes voor de beveiliging met gehoorbescherming.

Verder werken mondhygiënisten en gipstechnici met toestellen die tijdens het gebruik continu geluid maken, en hebben medewerkers van hulpdiensten en motoragenten vaak last van luide geluiden. Waar het lawaai vandaan komt, verschilt per sector. In de bouw, de industrie, drukkerijen, werkplaatsen en de voedingsindustrie zijn het vooral machines. In het nachtleven en de bewaking zijn het de muziek en grote groepen mensen.

Hoeveel decibel is het per werkplek?

Hoeveel geluid u op uw werk krijgt, verschilt sterk. Op een rustig kantoor werkt u in ongeveer 50 dB, terwijl u bij een vertrekkend vliegtuig op de startbaan met zo’n 140 dB te maken hebt. Een aantal beroepen daartussen:

BeroepGeluidsniveau
Medewerker rustig kantoor50 dB
Kelner55–75 dB
Leerkracht75 dB
Kinderbegeleider70–80 dB
Medewerker distributiecentrum70–84 dB
Verpleegkundige intensieve zorg45–85 dB
Vrachtwagenchauffeur75–90 dB
Motoragent90 dB
Sportinstructeur70–93 dB
Tandarts70–92 dB
Zweminstructeur80–100 dB
Medewerker fitnesscentrum95–100 dB
Barpersoneel90–102 dB
Medewerker bij een concert110 dB

Het risico op blijvende gehoorschade begint rond 80 dB. Hoeveel schade u oploopt, hangt af van hoe vaak en hoe lang u in dat geluid werkt. Een handige vuistregel: kunt u iemand op een meter afstand niet meer verstaan zonder uw stem te verheffen, dan zit het geluid waarschijnlijk boven 80 dB.

Hoe lang is het veilig?

Bij 80 dB(A) houden uw oren het een werkdag van 8 uur vol. Elke 3 dB erbij betekent twee keer zoveel geluidsenergie, en dus de helft van de tijd. Voor een paar werkplekken, uitgaande van het gemiddelde geluidsniveau en zonder gehoorbescherming:

WerkplekGeluidVeilige tijd per dag
Zwembad80 dB8 uur
Werkplaats bouw86 dB2 uur
Werkplaats metaal95 dB15 minuten
Discotheek102 dBminder dan 5 minuten

Meer voorbeelden van alledaagse geluiden, van een gesprek tot een straaljager, vindt u in hoeveel decibel is schadelijk.

Rekenhulp · geluidsdosis

Hoe lang mag je in dit geluid werken zonder bescherming?

Kies een werksituatie of stel zelf het geluidsniveau en de werktijd in.

Veilig zonder bescherming48 minuten
Uw dagdosis na 8 uur10×
Zonder gehoorbescherming 10×
Met een filter van SNR 19 13%
Met een sterk filter (SNR 31) 1%

100% is uw volledige dagdosis en 3× betekent drie keer zoveel. Komt u boven de 100%, dan loopt u risico op blijvende gehoorschade.

Op het werk (Codex over het welzijn op het werk)

Dagelijkse blootstelling: 90 dB(A)

Vanaf 85 dB(A): gehoorbescherming dragen is verplicht en de werkgever moet een programma van maatregelen uitvoeren.

Laat het geluid meten

Schatting met de rekenregel 80 dB(A) gedurende 8 uur, waarbij elke 3 dB erbij de tijd halveert. De SNR is een labowaarde: hoeveel u in de praktijk dempt, hangt af van hoe goed uw oordop afsluit. Geen vervanging voor een meting.

Risico’s van werken zonder gehoorbescherming

Wie jarenlang zonder bescherming in lawaai werkt, loopt meer risico dan alleen slechter horen. De gevolgen op een rij:

  • Blijvend gehoorverlies. Lawaaidoofheid is niet te genezen. Een hoorapparaat kan helpen, maar geeft u het oorspronkelijke gehoor niet terug.
  • Tinnitus. Een piep, ruis of suizen dat niet meer weggaat. Lees meer over tinnitus en oorsuizen.
  • Meer kans op ongevallen. Wie slechter hoort, mist sneller een waarschuwingssignaal, een achteruitrijdend voertuig of een collega die roept.
  • Vermoeidheid en stress. Ook als u het niet als hinderlijk ervaart, kost een dag in lawaai energie. Hoge geluidsniveaus kunnen leiden tot concentratieproblemen, stress en een hogere bloeddruk.
  • Moeilijker communiceren. Een werkoverleg, een veiligheidsinstructie of gewoon een babbel: wie slecht hoort, mist veel. Dat raakt ook de sfeer op de werkvloer.

De mentale gevolgen van lawaai

Lawaai raakt niet alleen uw oren. Een hele dag in lawaai werken kost energie: uw hersenen moeten harder werken om spraak en signalen uit het geluid te filteren. Dat merkt u aan uw concentratie en aan de vermoeidheid op het einde van de dag.

Ontstaat er tinnitus die niet meer weggaat, dan kan dat flink doorwerken. Mensen slapen slechter, ervaren meer stress en raken soms somber. Voor een deel van de werknemers betekent dat tijdelijk uitvallen, of zelfs niet meer kunnen terugkeren naar hun eigen werk.

Slecht horen of gehoorproblemen op het werk

Gehoorschade door lawaai sluipt erin. Meestal merkt u het eerst in situaties waar veel geluid door elkaar gaat. Herkent u een of meer van deze signalen?

  • U zet de radio of tv steeds luider.
  • U gaat zelf luider praten, of anderen zeggen dat u dat doet.
  • Een gesprek in de refter, in de auto of aan de telefoon kost moeite.
  • Zachte geluiden en hoge tonen, zoals vogels of een piepende microgolfoven, hoort u minder goed.
  • Na het werk hoort u een piep, brom of ruis, of voelen uw oren dof aan.

Wat kunt u dan doen? Bespreek het met uw leidinggevende, de preventieadviseur of de arbeidsarts. Wordt u boven 80 dB(A) blootgesteld, dan valt u in België onder het verplichte gezondheidstoezicht, met een audiometrisch onderzoek door de arbeidsarts (Codex over het welzijn op het werk, artikel V.2-22 tot en met V.2-26). Zo’n test laat zien of uw gehoor achteruitgaat en of de maatregelen op uw werk volstaan. Blijkt er gehoorschade, dan moet de werkgever de risicoanalyse en de maatregelen herzien. Wil uw bedrijf daarnaast een heel team in één keer laten testen, dan doen wij gehoormetingen op locatie.

Merkt u dat u slechter hoort, zorg dan ook dat het niet erger wordt: draag gehoorbescherming in lawaai, ook bij korte klussen.

Let op

Hoort u plots veel minder aan een of beide oren, hebt u hevige pijn, koorts of vocht uit uw oor, of wordt u duizelig? Wacht dan niet tot uw volgende gehoortest, maar bel meteen uw huisarts, of buiten de uren de huisarts van wacht via 1733.

Wat zegt de wet over lawaai op het werk?

Werkgevers moeten in de risicoanalyse in kaart brengen waar en bij welke werkzaamheden er risico’s zijn, maatregelen nemen en controleren of die werken. Die maatregelen komen in het globaal preventieplan en het jaarlijks actieplan. Voor lawaai staan de regels in de Codex over het welzijn op het werk, boek V, titel 2 (Lawaai):

  • Vanaf een dagelijkse blootstelling van 80 dB(A) stelt de werkgever gehoorbescherming ter beschikking en zorgt hij voor voorlichting en opleiding over de risico’s van lawaai.
  • Vanaf 85 dB(A) is de werknemer verplicht om gehoorbescherming te dragen. De werkgever stelt dan een programma van technische en/of organisatorische maatregelen op om het lawaai te verminderen, meestal actieprogramma genoemd, en signaleert de lawaaizones.
  • De grenswaarde is 87 dB(A), gemeten in het oor en dus met gehoorbescherming in. Wordt die overschreden, dan neemt de werkgever onmiddellijk maatregelen.
  • Werknemers boven 80 dB(A) worden onderworpen aan gezondheidstoezicht door de arbeidsarts, met een audiometrisch onderzoek vóór de functie en een nieuwe audiometrie binnen 12 maanden na de eerste.

Ook de werknemer heeft plichten: wie boven 85 dB(A) werkt, moet de gehoorbescherming ook echt dragen. Het Comité voor preventie en bescherming op het werk wordt geraadpleegd over de keuze van de gehoorbeschermers. Alle grenzen, de piekwaarden in dB(C) en wie wat betaalt, leest u in wanneer is gehoorbescherming verplicht.

Hoe voorkomt u gehoorschade op het werk?

De wet rekent met een werkdag van acht uur. Door minder lang in het lawaai te werken, gaat de dosis omlaag: bij een halvering van de tijd daalt de dagdosis met 3 dB(A). Werkt u bijvoorbeeld 4 uur in 83 dB(A) en de rest van de dag in stilte, dan komt u uit op dezelfde dosis als 8 uur in 80 dB(A).

Een werkgever kan het lawaai op verschillende manieren aanpakken:

  • stillere machines en productiemethodes kiezen
  • machines in geluiddempende kasten plaatsen
  • medewerkers in geluiddempende cabines laten werken
  • de tijd in het lawaai zoveel mogelijk beperken

Drie tips die vaak vergeten worden:

  • Kies bij vervanging voor stillere machines. Elektrische of hybride machines zijn vaak een stuk stiller dan machines met een verbrandingsmotor. Wie om andere redenen toch al elektrificeert, wint er zo ook aan gehoorbescherming bij.
  • Onderhoud het materiaal goed. Een goed gesmeerde machine maakt minder lawaai dan een oude of slecht onderhouden machine. Vervang versleten onderdelen op tijd.
  • Laat de taken rouleren. Wissel lawaaierig werk af met stiller werk, zodat niet steeds dezelfde mensen bij de luidste machines staan. Ook efficiëntere werkprocessen beperken de tijd in het lawaai.

Als werknemer kunt u deze maatregelen met uw werkgever bespreken, of via het Comité aankaarten. Weet u niet precies hoe luid het op uw werkplek is? Met een geluidsmeting brengen we het geluidsniveau per werkplek in kaart.

Zijn deze maatregelen niet (meteen) mogelijk of volstaan ze niet, dan is gehoorbescherming nodig. Werkgevers en werknemers onderschatten vaak hoe luid het op de werkvloer is. In de bouw en de industrie is gehoorbescherming gangbaar, maar in de zorg, de horeca en het onderwijs wordt ze, ondanks de hoge geluidsniveaus, veel minder gedragen.

Gehoorbescherming op het werk

Oordoppen op maat, ook wel otoplastieken genoemd, worden gemaakt op basis van een afdruk van uw oor. Doordat ze precies passen, sluiten ze goed af en zitten ze ook na een volle werkdag nog comfortabel. U kiest uit een hard of een zacht materiaal.

In de oordop zit een verwisselbaar filter. Onze Custom Work dempt, afhankelijk van filter en materiaal, met een SNR van 17 tot 31 dB, en met het Click-filter tot 34 dB. Zo kiest u per werkplek de demping die past, terwijl u collega’s en waarschuwingssignalen blijft horen. Oordoppen op maat zijn klein, vallen nauwelijks op en u krijgt minimaal 2 jaar garantie. Alle opties ziet u op gehoorbescherming voor werk.

Voor werkgeversBescherm het gehoor van uw teamVanaf 3 personen komen we op locatie aanmeten. Vraag vrijblijvend een offerte aan. Offerte aanvragen

Volg ons

Hebt u een vraag? We zijn een en al oor.

Veelgestelde vragen

Lees meer

FAQ

Vooral beroepen met machines of luide muziek: de bouw, de metaal- en houtbewerking, de industrie, de landbouw, defensie en politie, transport, en het nachtleven met barpersoneel, dj’s en muzikanten. Minder bekend is het risico in turnzalen, zwembaden en de kinderopvang, waar galm en stemmen het geluid hoog laten oplopen.

Blijvend gehoorverlies en tinnitus, die allebei niet te genezen zijn. Daarnaast vermoeidheid, concentratieproblemen en stress, en een grotere kans op ongevallen doordat u waarschuwingssignalen of collega’s minder goed hoort.

Bespreek het met uw leidinggevende, de preventieadviseur of de arbeidsarts. Wordt u boven 80 dB(A) blootgesteld, dan valt u onder het verplichte gezondheidstoezicht met een gehoortest via uw werk. Hoort u plots veel minder, hebt u hevige pijn of wordt u duizelig, ga dan meteen naar uw huisarts of buiten de uren naar de huisarts van wacht via 1733.

Het risico begint bij een dagelijkse blootstelling van 80 dB(A) over 8 uur. Vanaf dat niveau moet uw werkgever gehoorbescherming ter beschikking stellen, en vanaf 85 dB(A) bent u verplicht die te dragen. Elke 3 dB erbij halveert de tijd waarin u dezelfde dosis binnenkrijgt.

Ja. Lawaaidoofheid is in België een erkende beroepsziekte. De aanvragen tot vergoeding worden behandeld door Fedris, het federaal agentschap voor beroepsrisico’s. Uw arbeidsarts of huisarts kan u daarbij helpen.

Gerelateerde blogartikelen