Gehoorschade voorkomen: 5 tips tegen gehoorbeschadiging

Bij slechter horen denken we vaak aan ouder worden. Dat speelt zeker mee, maar ook luide muziek, lawaaierige machines en voertuigen kunnen uw gehoor beschadigen, op elke leeftijd. En die schade is blijvend.

Het goede nieuws: lawaaischade is goed te voorkomen. In dit artikel leest u hoe u gehoorbeschadiging herkent, met vijf tips om uw oren te beschermen en wat u doet als u na een avond uit een piep in uw oor hebt.

Wat is gehoorschade?

In uw binnenoor zitten duizenden kleine haarcellen. Die zetten geluidstrillingen om in signalen voor uw hersenen. Bij te veel of te luid geluid raken die haarcellen overbelast. Eerst merkt u dat als een piep of een dof gevoel, dat meestal weer overgaat. Gebeurt het vaak, of is het geluid extreem luid, dan gaan haarcellen kapot. Ze groeien niet terug, dus de schade is blijvend.

Lawaai is de bekendste oorzaak, maar gehoorbeschadiging kan ook ontstaan door ouder worden, een ziekte of bepaalde geneesmiddelen. Lawaai is wel de oorzaak die u zelf het best in de hand hebt.

Gehoorbeschadiging herkennen

Gehoorbeschadiging sluipt er vaak langzaam in. U merkt het niet van de ene op de andere dag, maar er zijn wel signalen waaraan u het herkent:

• Oorsuizen. Een piep, fluittoon of geruis dat er niet is, ook wel tinnitus genoemd. Soms hoort u het alleen in een stille ruimte, soms is het er de hele dag.
• Sommige tonen hoort u minder goed. Een gezond gehoor vangt tonen op tussen ongeveer 20 en 20.000 hertz. Bij lawaaischade gaan meestal eerst de hoge tonen achteruit. Andere geluiden kunnen juist schel of te luid klinken.
• Moeite met intonatie en richting. Klemtoon en nuances in een stem zijn moeilijker te volgen. Hoort het ene oor slechter dan het andere, dan kunt u ook minder goed bepalen waar een geluid vandaan komt.
• De tv of radio moet steeds luider. Dat komt niet doordat uw oren aan het volume wennen, maar doordat er haarcellen verloren zijn gegaan. De overgebleven cellen hebben meer prikkel nodig om een signaal door te geven.
• Gesprekken in drukte worden moeilijk. In een vol café of op een verjaardagsfeest mist u steeds vaker woorden.

Herkent u een of meer van deze signalen? Laat uw gehoor dan testen, bijvoorbeeld via uw huisarts, die u zo nodig doorverwijst naar een NKO-arts. Hoe eerder u het weet, hoe beter u de rest van uw gehoor kunt beschermen. Werkt u in lawaai boven 80 dB(A), dan valt u in België onder het verplichte gezondheidstoezicht van de arbeidsarts, met een gehoortest. Daarnaast doen wij gehoormetingen op locatie bij bedrijven.

Vijf tips om gehoorschade te voorkomen

1. Draag gehoorbescherming

Het beste wat u kunt doen, is gehoorbescherming dragen zodra het luid wordt. Werkt u met lawaaierige machines, draag dan oordoppen of oorkappen. Gaat u naar concerten, clubs of festivals, neem dan oordoppen mee en doe ze ook echt in, voordat uw oren gaan piepen.

Er zijn veel soorten gehoorbescherming. Schuimdopjes dempen op papier veel, maar worden vaak niet goed ingebracht en maken muziek dof. Oordoppen met een muziekfilter houden het geluid helder. Oordoppen op maat worden gemaakt op basis van een afdruk van uw oor en sluiten daardoor het betrouwbaarst af. Voor kinderen zijn er oordoppen en oorkappen op hun formaat.

2. Houd afstand

Hoe dichter u bij de bron staat, hoe luider het geluid bij uw oren aankomt. Houd daarom afstand tot de speakers op een concert of festival, en ga niet vlak naast een machine staan als dat niet hoeft. Een paar meter verder maakt al een merkbaar verschil.

3. Geef uw oren rust

Neem tijdens een concert, festival of lange werkdag af en toe pauze op een rustige plek. Uw oren krijgen dan even de kans om te recupereren. Hebt u een avond in luid geluid gestaan, geef uw oren daarna de tijd om te herstellen. Ga niet de volgende dag meteen weer naar een plek met veel lawaai en zet uw muziek een tijdje zachter. Bent u op een meerdaags festival, zoek dan geregeld een plek op met minder lawaai, en vergeet ook daar uw oordopjes niet.

4. Let op hoe luid en hoe lang

Of geluid schade doet, hangt af van hoe luid het is en hoe lang u erin staat. Een veelgebruikte rekenregel: 80 dB is acht uur per dag veilig. Elke 3 dB erbij halveert die tijd: 83 dB is 4 uur, 86 dB 2 uur en 89 dB 1 uur. Een huilend kind of een haardroger op de hoogste stand zit rond 80 dB.

Bij luider geluid gaat het snel. In een volle club van ongeveer 100 dB zit u na zo’n 5 minuten aan uw dagdosis. Een kettingzaag haalt zo’n 110 dB (wie veel klust, heeft baat bij oordoppen voor klussen); dan duurt het nog geen minuut. De pijngrens ligt rond 120 tot 130 dB, en bij knallen van 140 dB, zoals een geweerschot van dichtbij, kan één keer al blijvende schade geven (daarom bestaat er speciale gehoorbescherming voor de schietsport). Dat geldt ook voor knallend vuurwerk van dichtbij; lees daarover oordoppen voor vuurwerk. Een uitgebreide tabel met voorbeelden vindt u in hoeveel decibel is schadelijk.

5. Luister naar de signalen van uw oren

Uw gehoor heeft een eigen waarschuwingssysteem. Een fluittoon, oorsuizen, tijdelijk slechter horen of een drukkend gevoel na luid geluid betekenen dat uw oren te veel hebben gehad. Neem dat ernstig en bescherm uw oren de volgende keer beter.

Ga ook niet zelf in uw gehoorgang zitten peuteren, ook niet bij een verstopt oor. Met wattenstaafjes duwt u oorsmeer vaak juist dieper. Uw oren reinigen zichzelf; meestal volstaat het om het zichtbare deel met een nat washandje schoon te maken. Hebt u last van een oorsmeerprop, laat die dan verwijderen door uw huisarts of een NKO-arts. Meer daarover leest u in oorsmeerprop.

Piep in uw oor na het uitgaan, wat nu?

U komt thuis van een concert of een avond in de club en daar is hij: een hoge piep of ruis in uw oren. Bijna iedereen heeft dat weleens. Het betekent dat uw haarcellen overbelast zijn geraakt.

Wat kunt u doen?

• Geef uw oren rust en vermijd de komende dagen luid geluid, ook uw koptelefoon.
• Valt de piep vooral op als het stil is? Een zacht achtergrondgeluid, zoals een ventilator of zachte muziek, maakt hem minder opvallend.
• Meestal verdwijnt de piep binnen een paar uur tot dagen. Is hij na een paar dagen niet weg, of hoort u ook slechter, maak dan een afspraak bij uw huisarts.
• Draag de volgende keer oordoppen. Ook als de piep weggaat, kan er schade zijn ontstaan die u pas later merkt.

Bij een deel van de mensen gaat de piep niet meer weg. Dan heet het chronische tinnitus. Dat kan een grote impact hebben op uw slaap, uw concentratie en uw stemming. Wilt u weten welk geluid u hoort? Doe de tinnitustest met echte geluiden. Hoe u voorkomt dat het zover komt, leest u in tinnitus voorkomen. En gaat u vaak uit, lees dan ook onze tips over oordoppen voor het uitgaan.

Bescherm uw oren met oordoppen op maat

Oordoppen die u niet indoet, beschermen niet. Daarom draait het om comfort: oordoppen die goed zitten, houdt u de hele avond of werkdag in. Oordoppen op maat sluiten goed af en hebben een filter dat het volume omlaag brengt, terwijl u muziek en gesprekken helder blijft horen. Zoekt u ze voor concerten en festivals, kijk dan bij muziekoordoppen. Oordoppen op maat zijn er vanaf € 99, en bent u lid van CM, VNZ, NZVL, LM of Partenamut, dan krijgt u € 25 tot € 60 per paar terug via uw mutualiteit.

Oordoppen op maatLaat uw oordoppen aanmetenWe maken een afdruk van uw oren en kiezen samen het filter dat bij u past. Maak een afspraak