Zwemmersoor & oorpijn na het zwemmen: oorzaken, zelf behandelen en voorkomen

U zwemt een uur baantjes, stapt onder de douche vandaan en dan begint het: een zeurend, drukkend of stekend gevoel in uw oor. Oorpijn na het zwemmen komt veel voor. Meestal komt het door water dat in uw gehoorgang blijft staan, en soms groeit dat uit tot een zwemmersoor: een ontsteking van de huid in uw gehoorgang. In dit artikel leest u hoe u een zwemmersoor herkent, welke andere oorzaken er zijn, wat u zelf kunt doen, wanneer u de huisarts belt en hoe u het voortaan voorkomt.

Wat is een zwemmersoor?

Een zwemmersoor is een ontsteking van de huid in de gehoorgang. De medische naam is otitis externa, of ontsteking van de uitwendige gehoorgang. De ontsteking zit vóór het trommelvlies, dus in het deel van uw oor waar ook oorsmeer zit. Omdat het vaak begint na het zwemmen, heet het in de volksmond een zwemmersoor. Maar u kunt het net zo goed krijgen door douchen, oordopjes of wattenstaafjes.

Uw gehoorgang is een smal, licht gebogen kanaaltje. Zit er eenmaal een druppel achterin, dan komt die er door de oppervlaktespanning niet zomaar uit. Het water spoelt het beschermende, licht zure oorsmeer weg en weekt de huid op. Bacteriën die er al zitten, krijgen dan hun kans.

Oorzaken van een zwemmersoor

• Water in uw oor na het zwemmen of douchen. Dat is verreweg de meest voorkomende oorzaak.
• Dingen die uw oor afsluiten, zoals oordopjes of een hoorapparaat. De huid wordt daaronder warm en vochtig. Houd ze daarom schoon; hoe, leest u in oordopjes schoonmaken.
• Wattenstaafjes en peuteren. Die beschadigen de huid en duwen oorsmeer dieper.
• Zeep, shampoo, haarspray of parfum die in uw oor komen en de huid irriteren.

Hebt u een van nature nauwe gehoorgang of een gevoelige huid, bijvoorbeeld door eczeem of psoriasis, dan blijft vocht sneller hangen en komen klachten vaker terug.

Klachten: zo herkent u een zwemmersoor

Veel mensen merken eerst een zeurend of jeukend gevoel. Later kan dat verergeren tot:

• pijn, vooral als u zachtjes aan uw oorschelp trekt of als u kauwt
• jeuk of een branderig gevoel in uw oor
• slechter horen of een dicht oor, doordat de huid in de gehoorgang opzwelt
• een rode, schilferende of dikke gehoorgang, soms met vocht uit uw oor

Zit uw oor alleen dicht, zonder pijn of jeuk? Dan kan het ook gewoon water of oorsmeer zijn. De verschillende oorzaken van een dof oor leest u in verstopt oor of oor dicht.

Andere oorzaken van oorpijn na het zwemmen

Niet elke pijn na het zwemmen is een zwemmersoor.

Koud water, wind en chloor

Koud water op uw trommelvlies geeft een felle, kortdurende pijnprikkel die vaak binnen enkele minuten wegtrekt. Zwemt u buiten, dan komt daar wind bij. Op lange termijn is die combinatie niet onschuldig: bij mensen die jarenlang in koud open water zwemmen of surfen, kan er botgroei in de gehoorgang ontstaan, het surfersoor. Dat gaat langzaam en maakt de gehoorgang nauwer, waardoor water en bacteriën nog makkelijker blijven hangen. Meer daarover leest u in surfersoor voorkomen met surfoordoppen.

Chloor speelt ook een rol: het spoelt de beschermende oorsmeerlaag weg en droogt de huid in uw gehoorgang uit. Daarom hebben fanatieke binnenbadzwemmers vaker jeuk en gevoelige oren.

Drukverschil bij duiken

Duikt u naar de bodem van het diepe bad, dan neemt de waterdruk op uw trommelvlies toe. Uw middenoor moet die druk compenseren via de buis van Eustachius. Lukt dat niet goed, bijvoorbeeld omdat u verkouden bent, dan doet het pijn. Klaren helpt meestal: knijp uw neus dicht en blaas zachtjes tot u een klikje voelt.

Draag geen zwemdoppen als u echt diep duikt. Tussen de dop en uw trommelvlies zit een afgesloten laagje lucht dat u niet kunt klaren. Daalt u af, dan neemt de waterdruk toe terwijl de druk in dat laagje achterblijft, en dat trekt aan uw trommelvlies. Baantjes zwemmen, kopje-onder gaan en een muntje opduiken in ondiep water gaan prima; houd ongeveer een meter aan als grens en spring er niet mee van hoogte in.

Buisjes, een gaatje in het trommelvlies en kinderen

Hebt u trommelvliesbuisjes, een gaatje in uw trommelvlies of bent u aan uw oor geopereerd, dan kan water voorbij het trommelvlies uw middenoor bereiken. Dat is geen kwestie van ongemak maar van risico. Overleg met uw huisarts of NKO-arts wat voor u verstandig is bij zwemmen en douchen. Of u met buisjes zwemdoppen op maat kunt laten maken, leest u in buisjes en oordoppen laten aanmeten.

Kinderen zitten met hun hoofd het vaakst onder water en hebben vaak gevoelige oren. Heeft uw kind na elke zwemles oorpijn, laat het dan eerst door de huisarts bekijken, zeker bij buisjes. Is er geen medische oorzaak, dan zijn zwemdoppen een logische volgende stap.

Water uit uw oor krijgen

Kantel uw hoofd naar de kant van het natte oor, trek uw oorschelp voorzichtig iets omhoog en naar achteren om de gehoorgang te strekken, en beweeg uw kaak alsof u kauwt. Vaak loopt het vocht er dan alsnog uit. Op uw zij liggen met het oor op een handdoek helpt ook. Droog daarna de buitenkant van uw oor en het begin van de gehoorgang goed af met een handdoek.

Ga niet met wattenstaafjes, uw vinger of een ander voorwerp in uw oor. U duwt vocht en oorsmeer verder naar binnen en beschadigt net de huidlaag die u moet beschermen. Hoe u uw oren wel veilig schoonhoudt, leest u in oren schoonmaken en zelf oorsmeer verwijderen.

Zwemmersoor zelf behandelen

Bij milde klachten kunt u zelf veel doen. Dit zijn de adviezen van Gezondheid en Wetenschap:

1. 1Houd uw oor schoon en droog. Douche en was uw haar voorovergebogen, zodat er geen water of zeep in uw oor loopt. Ga niet zwemmen tot de klachten weg zijn.
2. 2Peuter niet in uw oor. De gehoorgang reinigt zichzelf. Geen wattenstaafjes, geen vingers, en duw oorsmeer niet dieper.
3. 3Houd zeep, shampoo, haarspray en parfum uit uw oor. Zeep en shampoo tasten het zure, beschermende milieu in uw gehoorgang aan.
4. 4Neem bij pijn paracetamol of een ontstekingsremmer. Bijvoorbeeld ibuprofen, in de laagst mogelijke dosis en zo kort mogelijk. Twijfelt u, vraag het aan uw apotheker.
5. 5Geen verbetering na een paar dagen? Bel dan op een werkdag uw huisarts. Die reinigt uw gehoorgang met lauw water of een zoutoplossing en schrijft zure oordruppels met cortisone voor.

Met die oordruppels nemen de klachten meestal snel af. Zijn ze na 3 weken nog niet weg, ga dan opnieuw naar uw huisarts. Die onderzoekt dan of er een schimmel of bacterie meespeelt. Bij een gevoelige huid, eczeem of een allergie kan het langer duren.

Wanneer belt u de huisarts?

Bel op een werkdag uw huisarts als:

• de pijn na een paar dagen niet minder wordt of erger wordt;
• er vocht, pus of bloed uit uw oor komt;
• het gehoorverlies niet wegtrekt;
• de klachten na elke zwembeurt terugkomen;
• het om een kind gaat met buisjes of een bekend oorprobleem.

Kortdurende pijn door koud water, of een dof gevoel dat na een paar uur wegtrekt, is meestal onschuldig. Bij twijfel: laat ernaar kijken. Een zwemmersoor die u te lang laat zitten, wordt alleen maar pijnlijker.

Hoe voorkomt u een zwemmersoor?

Gezondheid en Wetenschap noemt een paar eenvoudige maatregelen: douche en was uw haar voorovergebogen, droog na het zwemmen of douchen uw oorschelp en het begin van de gehoorgang goed af, en gebruik bij het zwemmen beschermende oordopjes of watjes met vaseline. Tegelijk noemt dezelfde bron het afsluiten van het oor, bijvoorbeeld met oordopjes, als risicofactor. Dat is geen tegenspraak: een dopje helpt als het goed past en u het schoon en droog houdt. Een slecht passend of vuil dopje dat urenlang vocht vasthoudt, doet het omgekeerde.

Watjes met vaseline en universele dopjes helpen voor een keer, maar sluiten zelden helemaal af. Elke gehoorgang heeft een andere vorm, en standaarddopjes schieten in het water makkelijk los. Zwemt u vaak, of komt het zwemmersoor steeds terug, dan is water structureel buiten houden de oplossing.

Onze zwemdoppen op maat, de Dry Ears (€ 119,95 incl. btw), zijn gemaakt van zacht siliconen, ook in een drijvende uitvoering, zodat een dop die uitvalt op het water blijft liggen. Het waterfilter dempt maar ongeveer 5 dB: water blijft buiten, maar u hoort de redder, uw zwemtrainer of een gesprek aan de rand van het bad gewoon. Voor surfen en zeilen zijn ze leverbaar met een afneembaar koord. Wilt u onder water ook muziek horen, lees dan muziek tijdens het zwemmen met Dry Music.

Voor kinderen hanteren we een adviesleeftijd van 4 jaar; onder de 12 overleggen we eerst met de ouders. Kinderoren groeien, dus controleer regelmatig of de doppen nog goed aansluiten. Heeft uw kind buisjes, overleg dan met de behandelende arts welk type het best past.

We meten uw oren aan in een van onze vestigingen in Antwerpen, Brussel, Essen, Gent, Kortrijk of Roeselare. De productietijd is 15 werkdagen, spoed is mogelijk. U krijgt minimaal 2 jaar garantie en 6 maanden comfortgarantie: zitten ze niet goed, dan passen we ze kosteloos aan. Bent u lid van CM, VNZ, NZVL, LM of Partenamut, dan krijgt u € 25 tot € 60 per paar terug van uw mutualiteit.